W marcu 2026 roku, dwa lata po masakrze w moskiewskim Crocus City Hall, rosyjski sąd wojskowy wydał wyroki na sprawców.W wyniku ataku terrorystycznego z 22 marca 2024 roku zginęło 149 osób, a 600 niewinnych cywilów zostało rannych. Na karę dożywotniego pozbawienia wolności skazano piętnaście osób, w tym czterech obywateli Tadżykistanu, którzy przeprowadzili zamach, oraz jedenaście osób, które udzieliły im wsparcia.
Odpowiedzialność za atak wzięła na siebie organizacja Państwo Islamskie – Prowincja Chorasan (ISKP), a sposób jego przeprowadzenia był równie uderzający, co liczba ofiar.
Planowanie odbywało się zdalnie z Heratu w Afganistanie, koordynację prowadzono za pośrednictwem szyfrowanych kanałów cyfrowych ponad granicami państwowymi, a całe przedsięwzięcie przebiegło sprawnie, bez ani jednego bezpośredniego spotkania między jego pomysłodawcą a wykonawcami.
Według tego samego schematu przeprowadzono wcześniejszy atak w styczniu 2024 roku w irańskim mieście Kerman.
W latach 2024 i 2025 Pakistan, współpracując z partnerami z Iranu, Rosji i innych krajów, przeprowadził szereg operacji wywiadowczych, które doprowadziły do neutralizacji i schwytania wielu kluczowych członków ISKP działających na pograniczu pakistańsko-afgańskim.
Wyniki dochodzeń – opisane w raportach zespołu monitorującego Rady Bezpieczeństwa ONZ oraz w pakistańskich mediach – zwróciły uwagę światowych struktur antyterrorystycznych na możliwości ISKP w cyberprzestrzeni.
Śledztwa wykazały, że zdarzenia te stanowiły zapowiedź nowej ery w działalności ISKP, charakteryzującej się wykorzystaniem nowoczesnych technologii.
Choć Al-Kaida i inne organizacje terrorystyczne od zawsze znajdowały innowacyjne sposoby szerzenia terroru, korzystając z dronów, szyfrowanych komunikatorów i innych zdobyczy techniki, to właśnie ISKP opanowało cyberprzestrzeń do perfekcji, wykorzystując szyfrowane aplikacje, dark web oraz kryptowaluty.
Wirtualny Kalifat: Cztery domeny operacyjne
Ewolucja ISKP w kierunku sfery cyfrowej nie jest jedynie niuansem operacyjnym ani nie ogranicza się wyłącznie do podżegania i rekrutacji.
To strukturalna reorganizacja obejmująca cztery odrębne, lecz wzajemnie powiązane domeny.
Po pierwsze, stanowi to narzędzie szerzenia ideologii, w ramach którego ekstremistyczne narracje są publikowane bez ograniczeń geograficznych.
ISKP tworzy wielojęzyczne materiały propagandowe – w językach paszto, dari, rosyjskim, uzbeckim, farsi, urdu, malajalam, bengalskim i angielskim – poprzez publikację swojego magazynu „Voice of Khurasan”.
Publikacja ta jest dostosowana do konkretnych odbiorców i ma na celu wykorzystywanie lokalnych krzywd w powiązaniu z trudną sytuacją Palestyńczyków.
Po drugie, organizacja funkcjonuje jako ekosystem rekrutacyjny, podżegając młodych ludzi do działania oraz łącząc potencjalnych dżihadystów z istniejącymi siatkami za pośrednictwem mediów społecznościowych, czatów na platformach dla graczy i specjalistycznych forów internetowych.
Organizacja nauczyła się posługiwać językiem cyfrowej kultury młodzieżowej i jej estetyką, wykorzystując świat gier oraz treści wiralowe, a także wplatając swoje przesłania ideologiczne w formaty zaprojektowane tak, by zapewnić maksymalną widoczność w algorytmach i silny oddźwięk emocjonalny.
Po trzecie, działania te wspierają infrastrukturę finansową ISKP, umożliwiając gromadzenie środków za pomocą kryptowalut i cyfrowych kanałów darowizn, które omijają konwencjonalne mechanizmy monitorowania przepływów finansowych.
Kryptowaluty zrewolucjonizowały finansowy aspekt pozyskiwania funduszy przez terrorystów.
Mimo postępów w analityce blockchaina, waluty cyfrowe pozostają preferowanym środkiem transgranicznego transferu środków ze względu na zapewnianą przez nie anonimowość.
ISKP wykazało się w tym obszarze rosnącym zaawansowaniem organizacyjnym, tworząc dedykowane portfele i tak konstruując transakcje, by uniknąć wykrycia.
Mechanizm pozyskiwania funduszy wykorzystuje również narzędzia cyfrowe do eksploatowania cierpienia muzułmanów w strefach konfliktu, takich jak Gaza, i przedstawia wpłaty finansowe jako obowiązek religijny.
Gdy w 2025 roku Pakistan podjął zdecydowane działania przeciwko mediom i komórkom operacyjnym ISKP działającym za granicą, organizacja ostrzegła przed dalszymi wpłatami na wcześniej udostępniony kod QR portfela Monero, uznając go za skompromitowany.
Po czwarte, ISKP osiągnęło poziom integracji operacyjnej w cyberprzestrzeni, który umożliwia planowanie ataków, koordynację logistyczną, ich przeprowadzanie oraz gloryfikację działań terrorystycznych ponad granicami państwowymi – wszystko to odbywa się za pośrednictwem bezpiecznych kanałów i szyfrowanych komunikatorów.
Najistotniejszą innowacją cyfrową ISKP jest przekształcenie modelu szkolenia dżihadystów: z uciążliwego systemu stacjonarnego, wymagającego podróży do obozów, bezpośrednich instrukcji i fizycznej obecności szkolonych w jednym miejscu, na model nauki dostępny z każdego zakątka świata z dostępem do internetu.
ISKP opracowuje i rozpowszechnia szczegółowe podręczniki dotyczące obsługi broni, wytwarzania improwizowanych ładunków wybuchowych, bezpieczeństwa operacyjnego, wyboru celów oraz planowania taktycznego.
Nowy front AI: Zautomatyzowana radykalizacja
W ostatnich latach ISKP zyskało jakościową przewagę w zakresie stosowanych dotychczas metod cyfrowych.
Organizacja zaczęła włączać generatywną sztuczną inteligencję do swoich struktur propagandowych i rekrutacyjnych.
Po ataku na Crocus City Hall komórka medialna ISKP przygotowała wygenerowany przez sztuczną inteligencję serwis informacyjny, przedstawiający ten brutalny zamach jako strategiczne zwycięstwo i sformułowany w sposób mający na celu jednoczesne przyciągnięcie uwagi różnych grup odbiorców w regionie.
Zdolność narzędzi AI do błyskawicznego tworzenia wielojęzycznych treści, skierowanych do wielu grup odbiorców, staje się dla ISKP czynnikiem znacząco zwiększającym skuteczność działań.
Jednak najbardziej niepokojącym zastosowaniem sztucznej inteligencji są chatboty, które już udowodniły swoją skuteczność jako narzędzie radykalizacji.
W głośnym przypadku 19-letniego Brytyjczyka pochodzenia indyjskiego, który w 2021 roku próbował dokonać zamachu na królową Elżbietę II, do radykalizacji przyczyniła się m.in. wymiana ponad 5000 wiadomości z chatbotem AI.
Mężczyzna sam stworzył go na platformie Replika i traktował jak pełnego zrozumienia oraz wsparcia towarzysza.
Tymczasem sposób, w jaki ISKP wykorzystuje sztuczną inteligencję – w tym potencjalne stworzenie zradykalizowanego chatbota, przeszkolonego przez wysokiego rangą ideologa tej organizacji w duchu surowej, salafickiej interpretacji islamu i ideologii takfirystycznej – może doprowadzić do odczłowieczenia procesu radykalizacji.
To z kolei nie tylko utrudniłoby działania przeciwdziałające radykalizacji, ale także uczyniłoby rzeczywistych sprawców anonimowymi i trudnymi do wykrycia.
Taki scenariusz byłby koszmarem dla globalnych wysiłków na rzecz zwalczania i zapobiegania brutalnemu ekstremizmowi.
Ewolucja ISKP – od organizacji dążącej do ekspansji terytorialnej po ponadnarodową strukturę terrorystyczną funkcjonującą w przestrzeni cyfrowej – stanowi jedno z najważniejszych zjawisk ostatnich lat.
Pod przywództwem Shahaba al-Muhajira organizacja ta udowodniła, że choć klęska terytorialna jest konieczna, to nie wystarcza do jej neutralizacji, ponieważ ISKP oparło swoje funkcjonowanie raczej na obecności wirtualnej niż na fizycznym terytorium.
Jeśli globalny system walki z terroryzmem nie stanie się bardziej zintegrowany i skuteczny lub padnie ofiarą sporów geopolitycznych, przyniesie to korzyść jedynie tym organizacjom terrorystycznym, które w błyskawicznym tempie adaptują nowe technologie.
Prawdziwe wyzwanie stoi przed krajami rozwijającymi się, które dysponują ograniczonymi środkami i doświadczeniem w radzeniu sobie z tego typu zagrożeniami w sferze technologicznej – zwłaszcza że państwa rozwinięte rzadko postrzegają ten problem jako własny.
Szanghajska Organizacja Współpracy oraz jej organ ds. walki z terroryzmem – Regionalna Struktura Antyterrorystyczna (RATS), której członkami założycielskimi są Rosja i Chiny – stanowią idealne wielostronne forum wymiany dobrych praktyk w zakresie zwalczania terroryzmu.
Mogą one również opracować zinstytucjonalizowane mechanizmy nie tylko monitorowania terrorystów (szczególnie tych z ISKP), ale także tworzenia środków przeciwdziałania ich działaniom.
Przetlumaczono przez translator Google
zrodlo:https://www.rt.com/news/643096-terrorism-cyber-extremism-digital/
